Bỏ qua đến nội dung

Văn miếu Mao Điền - Quần thể di tích quốc gia đặc biệt tôn vinh hơn sáu trăm tiến sĩ Nho học xứ Đông

Khởi dựng từ thế kỷ XV dưới triều Lê sơ và định hình quy mô uy nghiêm bên cánh đồng Mậu Tài từ đầu thế kỷ XIX, Văn miếu Mao Điền là trung tâm văn hiến và khảo thí lớn bậc nhất của trấn Hải Dương xưa. Quần thể di tích quốc gia đặc biệt này kết tinh truyền thống hiếu học rực rỡ cùng nghệ thuật kiến trúc cổ truyền vùng đồng bằng Bắc Bộ.

NSSC Hải PhòngĐăng: Cập nhật lần cuối: 19 phút đọc

Toàn cảnh cổng tam quan cổ kính và khuôn viên Văn miếu Mao Điền tại Cẩm Giàng

Trải rộng trên khuôn viên thoáng đãng hơn 3,6 héc-ta tại xã Cẩm Điền, Văn miếu Mao Điền mang dáng vẻ trầm mặc của một ngôi trường thi Hương cổ từng tuyển chọn hàng nghìn bậc hiền tài cho quốc gia Đại Việt. Qua hơn năm trăm năm lịch sử, hệ thống bia đá tiến sĩ, gác Khuê Văn và tòa Đại Bái nơi đây vẫn lưu giữ nguyên vẹn hồn cốt khoa bảng miền đất học phía đông kinh thành.

Lịch sử hình thành và dịch chuyển của Văn miếu Mao Điền

Trong hệ thống các văn miếu hàng tỉnh từng tồn tại dưới thời quân chủ tại Việt Nam, Văn miếu Mao Điền (tọa lạc tại thôn Mậu Tài, xã Cẩm Điền, huyện Cẩm Giàng) được giới sử học đánh giá là di tích Nho học có quy mô bề thế và lịch sử lâu đời đứng thứ hai cả nước, chỉ sau Văn Miếu Quốc Tử Giám tại kinh đô Thăng Long. Lịch sử hơn năm thế kỷ của di tích gắn liền trực tiếp với sự hưng thịnh của nền giáo dục và khoa cử vùng đất cổ xứ Đông.

Khởi nguyên văn miếu Vĩnh Lại dưới triều Lê sơ

Theo các bộ chính sử như Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử Thông giám cương mục và Đại Nam nhất thống chí, tiền thân của di tích ngày nay là văn miếu Vĩnh Lại được khởi dựng vào thời kỳ Lê sơ (thế kỷ XV), dưới triều đại hoàng đế vua Lê Thánh Tông – giai đoạn nền Nho học và chế độ khoa cử Đại Việt phát triển tới đỉnh cao rực rỡ. Khi nhà Lê sơ ban hành sắc chỉ lập văn miếu tại các thừa tuyên và lộ trấn lớn ngoài kinh thành để xuân thu nhị kỳ tế lễ Tiên Thánh Khổng Tử cùng các bậc Tiên Hiền, trấn Hải Dương đã chọn vùng đất xã Vĩnh Lại, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng để dựng tòa văn miếu đầu tiên của toàn trấn.

Trải qua suốt thời Lê sơ, thời Mạc cho tới thời Lê Trung hưng (thế kỷ XVI – XVIII), văn miếu Vĩnh Lại giữ vai trò là trung tâm sinh hoạt lễ nhạc và biểu tượng tinh thần tối cao của giới nho sĩ khắp bốn phủ Thượng Hồng, Hạ Hồng, Nam Sách và Kinh Môn thuộc trấn Hải Dương. Trong khi đó, cách xã Vĩnh Lại không xa trên cánh đồng lớn thuộc xã Mao Điền, tổng Mao Điền, huyện Cẩm Giàng lại là nơi triều đình thiết lập trường thi Hương trấn Hải Dương (Trường Đông) – một trong những trường thi Hương quy mô lớn và sầm uất nhất miền Bắc, nơi cứ ba năm một lần có hàng nghìn sĩ tử vùng Đông Bắc về dựng lều chõng đua tài qua bốn kỳ kinh nghĩa, tứ lục, thi phú và văn sách.

Dấu mốc hợp nhất trường thi Hương năm Tân Dậu 1801

Bước ngoặt lịch sử định hình nên vị trí và diện mạo của Văn miếu Mao Điền như ngày nay diễn ra vào năm Tân Dậu niên hiệu Cảnh Thịnh thứ 9 (1801) dưới triều Tây Sơn. Xét thấy vị trí văn miếu cũ tại xã Vĩnh Lại đã trở nên chật hẹp và nằm tách biệt khỏi khu vực khảo thí, triều đình cùng quan trấn thủ Hải Dương đã quyết định di dời toàn bộ công trình văn miếu từ xã Vĩnh Lại về hợp nhất với khu đất của trường thi Hương trấn Hải Dương tại thôn Mậu Tài, xã Mao Điền, huyện Cẩm Giàng. Từ thời điểm lịch sử năm 1801 ấy, di tích chính thức mang tên gọi Văn miếu Mao Điền và đảm nhận song hành cả hai chức năng trọng đại: vừa là nơi thờ tự các bậc Thánh hiền Nho học, vừa là trường thi Hương cấp trấn tuyển chọn các bậc Hương cống, Cử nhân trước khi vào kinh đô thi Hội.

Dưới vương triều Nguyễn ở thế kỷ XIX, đặc biệt là qua các đợt đại trùng tu vào năm Gia Long thứ 16 (1817), năm Minh Mạng thứ 4 (1823), năm Minh Mạng thứ 6 (1825), năm Tự Đức thứ 2 (1849) và năm Thành Thái thứ 12 (1900), quần thể kiến trúc được mở rộng quy mô hoàn chỉnh với tường gạch bao quanh, cổng Tam quan, hồ Thiên Quang, Khuê Văn Các, gác Chuông, gác Khánh, nhà Đông Vu, Tây Vu, tòa Bái đường và điện Đại Thành. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1948, nhiều hạng mục kiến trúc gỗ của di tích từng chịu sự tàn phá nặng nề của chiến tranh nhưng nền móng, cổng cổ, bia đá và đồ thờ tự vẫn được nhân dân địa phương bảo vệ. Sau khi được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 1992, di tích trải qua các đợt trùng tu tôn tạo khoa học từ năm 1994 đến năm 2004 và vinh dự được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 2082/QĐ-TTg ngày 25 tháng 12 năm 2017.

Thông số lịch sử và kiến trúcDữ liệu chuẩn xác tại Văn miếu Mao ĐiềnGiá trị văn hiến và di sản khoa bảng
Niên đại và địa điểm khởi dựngThế kỷ XV (thời Lê sơ) tại xã Vĩnh Lại, huyện Đường An, phủ Thượng HồngVăn miếu cấp trấn sớm nhất đại diện cho truyền thống hiếu học xứ Đông
Dấu mốc dịch chuyển hợp nhấtNăm Tân Dậu 1801 (niên hiệu Cảnh Thịnh thứ 9) chuyển về xã Mao Điền, Cẩm GiàngHợp nhất Văn miếu thờ Thánh hiền với trường thi Hương trấn Hải Dương
Tổng diện tích khuôn viênKhoảng 3,6 héc-ta tọa lạc bên cánh đồng Mậu Tài, xã Cẩm Điền, huyện Cẩm GiàngQuy mô văn miếu lớn thứ hai Việt Nam sau Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội
Các hạng mục kiến trúc cốt lõiNghi môn tứ trụ, giếng Thiên Quang, Khuê Văn Các, gác Chuông gác Khánh, Bái đường, điện Đại ThànhBố cục đăng đối theo trục thần đạo hướng Nam mang chuẩn mực kiến trúc Nho giáo
Hệ thống nhân vật phụng thờĐức Thánh Khổng Tử, Tứ Phối và 8 vị danh nhân văn hóa lớn gắn bó với xứ ĐôngThể hiện tinh thần tự chủ văn hóa khi đưa các bậc đại danh nhân Việt Nam vào phối thờ
Quy mô hệ thống bia đá2 nhà bia tiến sĩ lưu giữ 14 tấm bia đá khắc tên 637 vị tiến sĩ Nho học xứ ĐôngGhi danh vùng đất đứng đầu cả nước về số lượng đại khoa thời phong kiến
Danh hiệu xếp hạng di sảnDi tích cấp Quốc gia (1992) và Di tích quốc gia đặc biệt (Quyết định 2082/QĐ-TTg ngày 25/12/2017)Biểu tượng trường tồn của đạo học và truyền thống tôn sư trọng đạo Việt Nam

Quy hoạch tổng thể và kiến trúc tại Văn miếu Mao Điền

Tọa lạc trên một thế đất bằng phẳng, cao ráo rộng khoảng 36.000 mét vuông nhìn ra cánh đồng Mậu Tài mênh mông theo hướng chính Nam – hướng của trí tuệ và ánh sáng văn minh theo quan niệm dịch lý cổ phương Đông, Văn miếu Mao Điền sở hữu tổ hợp kiến trúc đăng đối nghiêm ngặt dọc theo trục thần đạo trung tâm.

Trục thần đạo từ cổng tam quan đến giếng Thiên Quang

Mở đầu cho không gian cảnh quan phía ngoài của di tích là hệ thống nghi môn tứ trụ và cổng Tam quan cổ kính rêu phong. Bốn trụ biểu bằng gạch xây cao vút, đỉnh trụ đắp hình chim phượng chụm đuôi hoặc nghê chầu nhìn ra bốn phương, thân trụ kẻ chỉ nổi các đôi câu đối chữ Hán ca ngợi đạo học ngàn năm của vùng đất cổ Hồng Châu. Cổng Tam quan chính được kiến tạo theo lối chồng diêm hai tầng tám mái với 3 lối đi (cửa chính giữa dành cho bậc vua chúa và đại khoa, hai cửa tả – hữu dành cho quan viên và sĩ tử), trên trán cổng đắp nổi ba chữ Hán lớn "Văn Miếu Môn" uy nghiêm dưới bóng hai cây đa cổ thụ hàng trăm năm tuổi tỏa bóng mát rượi.

Bước qua cổng Tam quan theo con đường lát gạch Bát Tràng đỏ tươi chạy dọc trục thần đạo, du khách bắt gặp giếng Thiên Quang (hồ Thiên Quang) hình chữ nhật rộng lớn nằm chính giữa khuôn viên nội tự, xung quanh kè đá xanh kiên cố và bao bọc bởi hệ thống tường hoa gạch thông phong. Trong triết lý kiến trúc văn miếu phương Đông, hồ nước vuông vắn phẳng lặng mang tên Thiên Quang (Ánh sáng bầu trời) tượng trưng cho mặt đất thu nhận trọn vẹn tinh hoa nhật nguyệt của vũ trụ, vừa làm nhiệm vụ tụ thủy sinh phúc, vừa giúp tâm hồn người hành hương lắng đọng mọi bụi trần trước khi bước vào không gian bái yết các bậc Thánh hiền.

Kiến trúc tòa Đại bái cổ kính rợp bóng cây xanh tại Văn miếu Mao Điền
Kiến trúc tòa Đại bái cổ kính rợp bóng cây xanh tại Văn miếu Mao Điền

Kiến trúc Khuê Văn Các và gác Chuông gác Khánh

Tiếp nối ngay phía sau hồ Thiên Quang trên trục chính tâm là công trình Khuê Văn Các (Gác vẻ đẹp sao Khuê) – biểu tượng kiến trúc tôn vinh tinh hoa văn chương và học thuật của xứ Đông. Công trình được thiết kế theo thức kiến trúc hai tầng tám mái cân xứng: tầng dưới là bốn trụ gạch vuông vững chãi nâng đỡ sàn gỗ, tầng trên là lầu gỗ sơn son bốn mặt trổ cửa sổ tròn hình mặt trời với các thanh chấn song gỗ tỏa đều như những tia sáng của chòm sao Khuê – ngôi sao chủ về văn học trên bầu trời phương Đông.

Đăng đối ở hai bên tả – hữu của sân trung đường là cụm công trình gác Chuông gác Khánh (Lầu Chuông và Lầu Trống/Khánh) vươn cao theo lối kiến trúc cổ truyền hai tầng tám mái đao cong vút. Bên trong gác Chuông treo quả đại hồng chung bằng đồng đúc từ thời Nguyễn và bên gác Khánh treo tấm khánh đá cổ; vào mỗi kỳ đại lễ tế Xuân – Thu hay lễ xướng danh các bậc tân khoa xưa kia, tiếng chuông đồng ngân vang hòa cùng tiếng khánh đá thanh thoát tạo nên âm hưởng linh thiêng vang vọng khắp cánh đồng Cẩm Giàng. Tiếp liền hai bên sân đại bái là hai dãy nhà Đông Vu và Tây Vu (mỗi tòa 5 gian kiến trúc gỗ lim) xưa dùng làm nơi các quan hiến sát, đốc học sửa soạn lễ phục và hiện nay là không gian trưng bày chuyên đề về lịch sử khoa cử Nho học.

Tòa Bái đường và điện Đại Thành theo lối chữ Công

Trung tâm linh thiêng nhất của toàn bộ Văn miếu Mao Điền là khu điện thờ chính bao gồm tòa Bái đường (Đại Bái) 7 gian phía trước nối với tòa Hậu cung (điện Đại Thành) 5 gian phía sau thông qua ống muống tạo thành tổng thể kiến trúc hình chữ Công bề thế. Tòa Bái đường được dựng trên nền đá xanh cao ráo với hệ thống cột cái, cột quân bằng gỗ lim đường kính lớn, bộ vì kèo kết cấu theo lối chồng rường giá chiêng truyền thống, mái lợp ngói mũi hài và bờ nóc đắp lưỡng long chầu mặt nguyệt.

Nghệ thuật chạm khắc gỗ tại tòa Bái đường và điện Đại Thành mang đậm phong cách điêu khắc thời Lê – Nguyễn thế kỷ XVIII – XIX với những mảng chạm bong kênh, chạm lộng tinh xảo trên các bức cốn, đầu dư, kẻ hiên và cửa võng sơn son thếp vàng. Các nghệ nhân xưa đã khéo léo gửi gắm ước vọng đỗ đạt, hiển vinh của người học trò qua những đồ án trang trí giàu tính biểu tượng như cá chép vượt vũ môn hóa rồng, rồng cuốn thủy, phượng hàm thư (chim phượng ngậm bức thư), quy đội bia, văn phòng tứ bảo (bút, nghiên, giấy, mực) và tứ quý bốn mùa.

Hệ thống phối thờ danh nhân và bia đá ở Văn miếu Mao Điền

Nếu như các văn miếu thông thường dưới thời phong kiến chủ yếu chỉ thờ Đức Thánh Khổng Tử cùng Tứ Phối và Thập Triết của Nho giáo phương Bắc, thì Văn miếu Mao Điền lại mang giá trị nhân văn và bản sắc dân tộc sâu sắc khi tôn vinh trực tiếp tám bậc đại danh nhân văn hóa Việt Nam cùng 637 vị đại khoa của quê hương xứ Đông.

Không gian tôn vinh tám bậc danh nhân văn hóa lớn

Bên trong không gian thâm nghiêm của tòa điện Đại Thành, bên cạnh khám thờ chính giữa phụng thờ Vạn Thế Sư Biểu Khổng Tử cùng Tứ Phối (Nhan Tử, Tăng Tử, Tử Tư, Mạnh Tử), hai bên tả – hữu của điện thờ đặt hệ thống khám thờ sơn son thếp vàng tôn vinh tám vị danh nhân kiệt xuất của dân tộc Việt Nam có quê hương hoặc sự nghiệp gắn bó máu thịt với mảnh đất xứ Đông – Hải Phòng. Đứng đầu hàng danh nhân được phối thờ là Vạn thế sư biểu của nền giáo dục Việt Nam – Tiều Ẩn Chu Văn An (người từng về ẩn cư, dạy học và viên tịch tại núi Phượng Hoàng, Chí Linh), tiếp đến là Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi quê làng Lũng Động (Chí Linh) và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi gắn liền với vùng đất Côn Sơn.

Cùng được phụng thờ trang trọng tại hậu cung là Trình Quốc công, Trạng nguyên Nguyễn Bỉnh Khiêm – bậc đại trí thức thời Mạc quê làng Trung Am (Vĩnh Bảo); Đại danh y, Thiền sư Tuệ Tĩnh quê làng Nghĩa Phú (Cẩm Giàng) – ông tổ ngành dược học cổ truyền Việt Nam với câu truyền tụng "Nam dược trị Nam nhân"; Nhập nội Hành khiển, Tiến sĩ Phạm Sư Mạnh quê Hiệp Sơn (Kinh Môn) – nhà thơ, nhà chính trị lỗi lạc thời Trần; Thần toán, Hoàng giáp Vũ Hữu quê làng Mộ Trạch (Bình Giang) – nhà toán học và kiến trúc sư đại tài thời Lê sơ; và đặc biệt là Nữ Tiến sĩ đầu tiên và duy nhất trong lịch sử khoa cử phong kiến Việt Nam – Lễ phi, Tinh Phi cổ tháp Nguyễn Thị Duệ (Bà Chúa Sao, người từng giả trai đi thi và đỗ đầu kỳ thi Hội dưới triều Mạc năm 1594). Sự hiện diện của tám bậc danh nhân trên mọi lĩnh vực từ giáo dục, ngoại giao, quân sự, văn học, triết học đến y học và toán học ngay trong chính điện Văn miếu là niềm tự hào vô giá về trí tuệ bản địa Việt Nam.

Nhà bia lưu danh 637 vị tiến sĩ Nho học xứ Đông

Nằm đối xứng ở hai bên sân trước khu vực nhà Đông Vu và Tây Vu là hai tòa nhà bia tiến sĩ xây dựng theo kiểu phương đình tám mái, bên trong bảo tồn hệ thống 14 tấm bia đá xanh nguyên khối đặt trên lưng rùa đá (quy phu). Trải qua gần chín thế kỷ khoa cử Nho học Việt Nam từ khoa thi đầu tiên năm Ất Mão (1075) thời Lý Nhân Tông đến khoa thi cuối cùng năm Kỷ Mùi (1919) thời Khải Định, cả nước có tổng cộng 2.898 vị đỗ đại khoa (từ Phó bảng, Tiến sĩ đến Hoàng giáp, Thám hoa, Bảng nhãn, Trạng nguyên), trong đó riêng vùng đất trấn Hải Dương xưa (xứ Đông) đã đóng góp tới 637 vị tiến sĩ Nho học xứ Đông (chiếm hơn 22% tổng số tiến sĩ cả nước), cùng 11 vị Trạng nguyên trên tổng số 47 vị Trạng nguyên toàn quốc – giữ vị trí dẫn đầu cả nước về số lượng đại khoa cấp tỉnh trấn.

Trên bề mặt các tấm bia đá tại Văn miếu Mao Điền, họ tên, quê quán và năm đỗ đạt của 637 vị tiến sĩ Nho học xứ Đông thuộc các huyện Cẩm Giàng, Bình Giang (Đường An), Nam Sách, Chí Linh, Thanh Lâm, Tứ Kỳ, Gia Lộc, Thanh Hà, Kinh Môn, Vĩnh Lại, Nghi Dương, Kim Thành được chạm khắc đoan trang bằng chữ Hán và chữ Quốc ngữ. Nổi bật trong danh sách vàng son ấy là hiện tượng làng tiến sĩ Mộ Trạch (xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, nằm cách Mao Điền chỉ vài ki-lô-mét) – ngôi làng duy nhất ở Việt Nam có tới 36 vị tiến sĩ Nho học, được vua Tự Đức ban tặng bốn chữ vàng "Nhất gia bán thiên hạ". Bên cạnh hệ thống bia tiến sĩ vinh danh hiền tài, nhà bia còn lưu giữ tấm bia đá cổ thời Nguyễn khắc bài văn răn dạy sĩ tử giữ gìn đạo đức liêm khiết và quy chế trường thi nghiêm ngặt tại trường Đông xưa.

Hệ thống nhà bia tiến sĩ chạm khắc tinh xảo tôn vinh truyền thống khoa bảng xứ Đông
Hệ thống nhà bia tiến sĩ chạm khắc tinh xảo tôn vinh truyền thống khoa bảng xứ Đông

Giá trị di sản khoa bảng và bảo tồn Văn miếu Mao Điền

Không dừng lại ở những công trình kiến trúc rêu phong hay những tấm bia đá trầm mặc, sức sống của Văn miếu Mao Điền được nuôi dưỡng bền bỉ qua hàng thế kỷ nhờ hệ thống lễ hội truyền thống, các hoạt động khuyến học khuyến tài và sự gắn kết chặt chẽ trong mạng lưới di sản văn hóa vùng Cẩm Giàng – xứ Đông.

Nghi lễ tế Xuân Thu và hội chữ truyền thống

Giữ đúng cổ lệ "Xuân Thu nhị kỳ" từ thời phong kiến, hằng năm tại Văn miếu Mao Điền diễn ra hai kỳ lễ hội truyền thống lớn: Lễ hội mùa Xuân tổ chức vào ngày 17 và 18 tháng Giêng âm lịch (khai hội đầu xuân khuyến học) và Lễ hội mùa Thu tổ chức vào ngày 19 và 20 tháng Tám âm lịch (kỷ niệm ngày khánh đản Đức Thánh Khổng Tử và tưởng niệm ngày mất của các bậc danh nhân như Nguyễn Trãi, Chu Văn An). Phần lễ được thực hiện trang trọng theo nghi thức tế cổ truyền tại sân Đại Bái với đội tế nam quan mặc áo thụng xanh, mũ cánh chuồn thực hiện tuần tự các nghi thức nghênh thần, sơ hiến lễ, á hiến lễ, chung hiến lễ, đọc chúc văn ca ngợi công đức các bậc Tiên Thánh, Tiên Hiền đã khai sáng văn hiến xứ Đông.

Phần hội tại Văn miếu mang đậm sắc thái tao nhã của giới nho sĩ và truyền thống hiếu học vùng đồng bằng sông Hồng. Nổi bật nhất là Hội chữ Xuân đầu năm, nơi các nhà thư pháp Hán Nôm và Quốc ngữ ngồi bên chiếu hoa cho chữ đầu xuân với những ước vọng về chữ "Đức", "Tâm", "Trí", "Hiếu", "Thành đạt". Cùng với đó là các cuộc thi viết chữ đẹp của học sinh, hội thảo khoa học về các danh nhân, trưng bày cổ vật khoa cử, biểu diễn hát ca trù, hát chèo, đánh cờ người và nghi lễ dâng hương báo công trang nghiêm của các thế hệ tân tiến sĩ, thủ khoa đại học và học sinh giỏi cấp quốc gia, quốc tế.

  • Giá trị lịch sử giáo dục và khảo thí: Là chứng tích vật chất sống động duy nhất còn bảo tồn được dấu ấn kết hợp giữa một Văn miếu thờ Thánh hiền với một Trường thi Hương cấp trấn (Trường Đông) thời phong kiến.
  • Giá trị bản sắc dân tộc trong phối thờ: Tôn vinh 8 bậc danh nhân văn hóa tiêu biểu của Việt Nam ngay tại điện Đại Thành, khẳng định nền học thuật tự cường từ y học, toán học đến quân sự và văn chương.
  • Giá trị lưu trữ di sản văn bia: Hệ thống 14 tấm bia đá tại hai nhà bia là bộ biên niên sử bằng đá ghi danh 637 vị đại khoa xứ Đông từ thời Lý đến thời Nguyễn.
  • Mạng lưới kết nối di tích vùng Cẩm Giàng: Kết nối trực tiếp với quần thể di tích Đại danh y Tuệ Tĩnh (đền Bia, chùa Giám, đền Xưa Cẩm Giàng) và làng tiến sĩ Mộ Trạch tạo thành trục du lịch văn hiến đặc sắc.

Vị thế di tích quốc gia đặc biệt của vùng đất học

Trong dòng chảy phát triển của xã hội hiện đại, Văn miếu Mao Điền không chỉ là niềm tự hào lịch sử của người dân huyện Cẩm Giàng và toàn vùng xứ Đông – Hải Phòng mà còn là điểm tựa tinh thần nhắc nhở hậu thế về triết lý "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia". Việc Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích là Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt vào cuối năm 2017 đã tạo cơ sở pháp lý và nguồn lực quan trọng để bảo tồn nguyên trạng hệ thống kiến trúc gỗ cổ, tu bổ hồ Thiên Quang, bảo quản mặt bia đá khỏi sự phong hóa của thời tiết và mở rộng không gian cảnh quan văn hóa phục vụ cộng đồng.

Khép lại hành trình tìm hiểu ngôi đền thiêng của đạo học phía đông kinh thành Thăng Long, Văn miếu Mao Điền hiện lên sừng sững như một cuốn biên niên sử bằng đá và gỗ lim khắc ghi trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần hiếu học bất diệt của con người Việt Nam suốt gần một thiên niên kỷ. Đồng hành cùng sứ mệnh số hóa và lan tỏa các giá trị văn hiến bản địa trên không gian mạng, chuyên trang Hải Phòng NSSC tiếp tục cập nhật hệ thống tư liệu bách khoa chuẩn xác về các di tích lịch sử, danh nhân khoa bảng và di sản văn hóa đặc sắc của vùng đất Cảng và xứ Đông.

Chia sẻ:
HC

NSSC Hải Phòng

haiphong.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Hải Phòng.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Địa điểm Hải Phòng.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất